HSK 5 là bậc mà tiếng Trung đổi vai: bạn phải đọc được bài báo, nghe được bản tin và bàn được chuyện kinh tế hay môi trường. Vốn từ cộng dồn tới đây là 4.316 từ, và phần lớn từ mới không còn chỉ vào vật gì cụ thể nữa — 利润, 立场, 心态 đều là khái niệm. Bài này gom vốn từ HSK 5 thành bảy chủ đề, mỗi chủ đề một bảng từ có pinyin, nghĩa tiếng Việt và nút phát âm bản xứ.
HSK 5 cần bao nhiêu từ và vì sao nó khó hơn hẳn HSK 4
Theo khung HSK 3.0 đang dùng cho kỳ thi hiện nay, HSK 5 tương ứng 4.316 từ cộng dồn — toàn bộ vốn từ tính từ bậc 1 lên tới bậc 5, chứ không phải số từ riêng của bậc này. So với 3.245 từ ở HSK 4, bạn có thêm hơn một nghìn từ, nhưng cái nặng không nằm ở con số. Nặng ở chỗ chúng là từ hai chữ, gốc Hán văn, gặp trong văn viết nhiều hơn trong lời nói: 消费者, 法规, 灾害, 学位.
Điều đó dẫn tới một sai lầm phổ biến: học HSK 5 như đã học HSK 1, tức là ghép mỗi từ với một hình ảnh. 桌子 thì hình dung được cái bàn, còn 立场 hay 心态 thì hình dung bằng gì? Từ trừu tượng không có hình, nó chỉ có chỗ đứng trong câu. Nên đơn vị học ở bậc này là cụm từ, không phải từ.
- Coi mỗi chủ đề dưới đây là một tuần học, không phải một buổi — từ trừu tượng cần thời gian ngấm.
- Học xong bảng từ thì đi tìm đúng những từ đó trong một bài báo ngắn.
- Ghi kèm một cụm thay vì ghi nghĩa đơn: không phải lợi nhuận, mà là lợi nhuận giảm.
Danh sách trong bài lấy đúng từ bộ từ vựng HSK 5 chuẩn 3.0 mà Hanbeego dùng cho bài học và bài luyện, nên học ở đây rồi vào HSK 5 là bạn gặp lại chính những từ này.
Kinh tế, thương mại và tiền bạc
Đây là nhóm xuất hiện dày nhất trong phần Đọc của đề HSK 5, vì báo chí tiếng Trung nói về tiền hằng ngày. Nhiều từ ở đây dùng lại vài chữ gốc — 成 trong 成本 và 成交, 价 trong 物价 và 涨价, 支 trong 支出. Nắm chữ gốc thì nghĩa cả họ từ tự hiện ra.
Kinh tế và thương mại
上涨shàngzhǎng
tăng lên, dâng lên (giá cả, nhiệt độ, mực nước)
văn viết; chủ ngữ là con số hoặc mực nước
随着物价上涨，不少消费者开始控制支出，企业的利润也明显下降。
Suízhe wùjià shàngzhǎng,bùshǎo xiāofèizhě kāishǐ kòngzhì zhīchū,qǐyè de lìrùn yě míngxiǎn xiàjiàng.
Cùng với việc giá cả tăng lên, không ít người tiêu dùng bắt đầu kiểm soát chi tiêu, lợi nhuận của doanh nghiệp cũng giảm rõ rệt.
Môi trường, thiên tai và tài nguyên
Chủ đề môi trường vào đề rất đều, cả phần Nghe lẫn phần Viết, và nó có một điểm dễ: nhiều từ ghép quanh chữ 灾 là tai hoạ và 污 là bẩn. Biết 灾 rồi thì 灾害, 灾难, 水灾, 灾区 đọc một lần là nhớ.
Môi trường và thiên tai
Giáo dục, nghiên cứu và bằng cấp
Nhóm này thực dụng với người đi du học: hồ sơ, học vị, đề tài đều nằm ở đây. Chú ý 学 xuất hiện trong 学位, 学科, 学者 — cùng một chữ mà ba nghĩa khác nhau. Muốn quen văn phong học thuật này, vào luyện đọc HSK 5.
Giáo dục và nghiên cứu
Khoa học và công nghệ
Từ khoa học trong HSK 5 nghe đáng sợ nhưng lại thuộc nhóm dễ nhất, vì phần lớn ghép từ chữ bạn đã biết: 气 là khí cộng 体 là thể thành 气体, 热 là nóng cộng 量 là lượng thành 热量. Nhóm công nghệ thì ngược lại, nhiều từ phải học nguyên khối.
Khoa học và công nghệ
Xã hội, pháp luật và quy tắc
Đây là chủ đề khiến nhiều người trượt phần Đọc, vì mỗi từ mang một sắc thái mức độ riêng: phạt nhẹ hay phạt nặng, phàn nàn hay lên án. Nghĩa tiếng Việt gần như nhau, nên phải học kèm chỗ nó đứng trên thang mức độ.
Xã hội và pháp luật
这项改革要求每个单位遵守新的法规，违反规定的人将受到处罚。
Zhè xiàng gǎigé yāoqiú měi gè dānwèi zūnshǒu xīn de fǎguī,wéifǎn guīdìng de rén jiāng shòudào chǔfá.
Cuộc cải cách này yêu cầu mỗi đơn vị tuân thủ pháp luật mới, người vi phạm quy định sẽ bị xử phạt.
Cảm xúc phức tạp và thái độ
HSK 1 đủ cho vui và buồn; HSK 5 đòi bạn nói được bất lực, bồng bột, tuyệt vọng. Đây là nhóm từ trừu tượng khó nhất, vì tiếng Việt và tiếng Trung không chia cảm xúc theo cùng một đường. Cách chắc nhất là gắn mỗi từ với một tình huống thật của bạn.
Cảm xúc và thái độ
面对突然的失败，他感到十分无奈，只能安慰自己，下次继续努力。
Miànduì tūrán de shībài,tā gǎndào shífēn wúnài,zhǐ néng ānwèi zìjǐ,xiàcì jìxù nǔlì.
Đối mặt với thất bại bất ngờ, anh ấy cảm thấy vô cùng bất lực, chỉ có thể tự an ủi mình rằng lần sau sẽ tiếp tục cố gắng.
Văn hoá, truyền thông và đời sống tinh thần
Nhóm cuối gom những từ giúp bạn nói được về người Trung Quốc, không chỉ nói với người Trung Quốc. 面子 hay 迷信 mở ra cả một lớp văn hoá, và đề HSK 5 rất thích loại từ ấy vì chúng buộc thí sinh hiểu ngữ cảnh.
Văn hoá và truyền thông
Phân biệt những cặp từ HSK 5 dễ lẫn
Nghĩa tiếng Việt của các cặp dưới đây gần như trùng nhau, nên chỉ học nghĩa là vào bài thi sẽ chọn bừa. Cái phân biệt chúng là chỗ đứng trong câu: từ nào cần tân ngữ, chủ ngữ là người hay con số.
| Cặp từ dễ lẫn | Khác nhau ở đâu | Đi với gì |
|---|---|---|
| 上涨 / 涨价 | 上涨 chủ ngữ là con số, giá cả; 涨价 chủ ngữ là món hàng | 物价上涨了 / 门票涨价了 |
| 灾害 / 灾难 | 灾害 là thuật ngữ chỉ hiện tượng; 灾难 nhấn hậu quả đau thương | 自然灾害 / 一场灾难 |
| 违反 / 违规 | 违反 bắt buộc có tân ngữ; 违规 đứng một mình đã đủ nghĩa | 违反规定 / 违规操作 |
| 抱怨 / 指责 | 抱怨 là bất bình về hoàn cảnh; 指责 nhắm vào người, nặng hơn | 抱怨工作 / 指责对方 |
| 忍受 / 忍不住 | 忍受 cần tân ngữ là cái phải chịu; 忍不住 đứng trước động từ | 忍受痛苦 / 忍不住笑了 |
| 渴望 / 期望 | 渴望 là ham muốn của chính mình; 期望 là kỳ vọng đặt vào người khác | 渴望成功 / 期望孩子成功 |
| 尊敬 / 尊重 | 尊敬 hướng lên người trên; 尊重 hướng tới ý kiến, quyền lợi của bất cứ ai | 尊敬老师 / 尊重别人的选择 |
Cách học từ trừu tượng và từ sách vở
Ba cách dưới đây sinh ra riêng cho loại từ ở bậc này: không có hình để hình dung, ít gặp trong lời nói, hay đi thành họ từ chung một chữ gốc. Cả ba cùng một ý — đừng lưu từ, hãy lưu chỗ dùng từ.
Học bằng cụm cố định, đừng học bằng nghĩa đơn
Nghĩa đơn của 落实 là thực hiện, nhưng biết vậy vẫn không viết nổi một câu, vì bạn không biết nó đi với cái gì. Từ trừu tượng chỉ hiện rõ khi nằm trong cụm: 落实计划, 遵守法规, 降低成本, 调整心态. Khi ôn, hãy nhìn cụm rồi nhớ nghĩa, đừng nhìn nghĩa rồi nhớ từ — chiều đó mới giống lúc đọc đề.
Bám vào chữ gốc để mở ra cả họ từ
Ở HSK 5, phần lớn từ mới là từ hai chữ ghép từ chữ bạn đã biết, nên học một chữ gốc thường được năm sáu từ. 灾 là tai hoạ nên có 灾害, 灾难, 水灾, 火灾, 灾区. 者 là người nên có 消费者, 学者, 作者, 记者. Gặp từ lạ, hãy tách đôi rồi thử cộng nghĩa hai chữ trước khi tra.
- 污 bẩn → 污染 ô nhiễm, 污水 nước thải
- 价 giá → 物价 giá cả, 涨价 tăng giá, 代价 cái giá phải trả
- 证 chứng → 证书 chứng chỉ, 证实 xác nhận, 保证 bảo đảm
- 望 mong → 渴望 khao khát, 期望 kỳ vọng, 绝望 tuyệt vọng
Mỗi tối chọn một bản tin ngắn tiếng Trung, không cần hiểu hết, chỉ đi tìm những từ trong bài này. Nhận ra 物价上涨 hay 遵守法规 giữa một rừng chữ lạ mới cho bạn cảm giác từ đó đã thuộc về mình. Cần chỗ luyện sẵn thì mở luyện đọc HSK 5.
Tách vốn từ để đọc và vốn từ để nói
Không phải 4.316 từ đều cần chủ động như nhau. 群众 hay 主导 chỉ cần nhận ra khi đọc; còn 支出, 抱怨, 心态 thì phải nói ra được. Hãy chia thẻ thành hai chồng: chồng nhận biết chỉ cần thấy chữ là hiểu, chồng chủ động phải tự đặt được câu.
Hai lỗi hay gặp nhất ở bậc này. Thứ nhất là mang từ văn viết vào lời nói: nói 我要采购水果 với người bán hàng thì rất lạ, phải nói 我要买水果. Thứ hai là bỏ tân ngữ: 违反 và 忍受 không đứng một mình được.
Muốn kiểm tra mình đã nắm chủ đề nào, vào từ vựng theo chủ đề làm một lượt thẻ; từ nào sai ba lần thì đưa sang chồng nhận biết.
Câu hỏi thường gặp
HSK 5 theo chuẩn HSK 3.0 cần bao nhiêu từ vựng?
4.316 từ cộng dồn, tính cả vốn từ của bốn bậc trước. Đây là con số tổng chứ không phải số từ riêng của bậc 5, nên nếu đã chắc HSK 4 với 3.245 từ thì phần thật sự mới chỉ hơn một nghìn từ.
Học từ trừu tượng như 立场 hay 心态 kiểu gì cho vào đầu?
Đừng học từ đứng một mình. Ghi kèm động từ hay đi với nó và một tình huống thật: 坚持立场 khi tranh luận, 调整心态 trước khi vào phòng thi. Từ trừu tượng không có hình ảnh nên trí nhớ phải bám vào câu.
Từ sách vở như 群众, 法规 có cần luyện nói không?
Chỉ cần nhận biết là đủ. Chúng thuộc văn bản chính thức và bản tin nên xuất hiện ở phần Nghe và phần Đọc, gần như không có trong hội thoại. Hãy dồn phần chủ động cho nhóm cảm xúc và kinh tế thường ngày.
Học hết từ vựng HSK 5 mất bao lâu?
Nếu đã xong HSK 4, hơn một nghìn từ mới với nhịp 20 từ mỗi ngày kèm 20 phút ôn thì mất khoảng 8-10 tuần. Nên đi theo chủ đề, mỗi tuần một nhóm, và dành tuần cuối cho bảng phân biệt từ gần nghĩa.
Có nên đọc báo tiếng Trung ngay từ đầu để học từ HSK 5?
Nên, nhưng đọc sau khi đã xem qua bảng từ của chủ đề đó. Đọc báo lúc chưa có nền chỉ khiến bạn tra từ liên tục rồi bỏ giữa đường.
Hanbeego Team
Biên soạn bởi đội ngũ Hanbeego — học tiếng Trung hiệu quả, mỗi ngày 15 phút.