Cấu trúc ngữ pháp HSK 2 chuẩn 3.0: mẫu câu và lỗi hay mắc

HSK 2 là bậc bạn thôi ghép chữ và bắt đầu ghép ý. Theo chuẩn HSK 3.0, hết bậc này bạn có 1.272 từ vựng cộng dồn và 81 điểm ngữ pháp chính thức, gồm những thứ tiếng Việt không có: bổ ngữ dán sau động từ, trợ từ 过 và 着, cặp liên từ đi thành đôi. Bài gom 81 điểm đó theo nhóm chức năng; danh sách đầy đủ kèm nút phát âm ở Ngữ pháp HSK 2.

Ngữ pháp HSK 2 gồm những nhóm nào

Danh sách chính thức xếp từ loại trước, cú pháp sau. Theo chức năng thì tất cả rơi vào sáu nhóm.

• Từ loại mở rộng — động từ năng nguyện 可能/可以/该/应该/愿意, phó từ 十分/特别/挺/才/就/都/正好, lượng từ 件/条/位/遍/次.
• Phép lặp — động từ lặp AA, A一A, A了A, ABAB; tính từ lặp AA, AABB.
• Bổ ngữ — kết quả, xu hướng, trạng thái, số lượng.
• Trạng thái của hành động — trợ từ 过 (từng làm), 着 (còn đang), khuôn 要⋯⋯了 (sắp xảy ra).
• Kiểu câu đặc biệt — giới từ 从/往/向/对/给/离/为, câu tồn tại, câu liên động, câu so sánh, câu 是⋯⋯的, song tân ngữ.
• Câu ghép và cách hỏi — tám loại câu ghép đi thành cặp, thêm bốn cách hỏi mới.

Động từ năng nguyện và phép lặp từ

Động từ năng nguyện luôn đứng trước động từ chính. Bậc 2 thêm bốn từ: 可能 (kěnéng) suy đoán, 可以 (kěyǐ) xin phép, 该/应该 (gāi/yīnggāi) khuyên, 愿意 (yuànyì) nói mình bằng lòng. Phủ định đặt 不 trước chúng — 不可以, 不愿意.

Phép lặp thì tiếng Việt không có. Lặp động từ làm hành động nhẹ đi, thành "làm thử một chút": AA (看看), A一A (想一想), A了A (看了看) cho việc đã xảy ra, ABAB (介绍介绍) cho động từ hai âm — không lặp thành AABB. Lặp tính từ thì ngược lại, làm mức độ đậm hơn: AA (高高的个子), AABB (干干净净的), và không đi kèm 很 hay 非常.

Bổ ngữ: bốn thành phần dán sau động từ

Nhóm khó nhất của bậc 2: tiếng Việt bổ nghĩa cho động từ bằng từ rời ("xong", "sạch", "rõ"), tiếng Trung dán liền thành một khối. Bổ ngữ kết quả: động từ + 错/懂/干净/好/会/清楚/完 — 写错, 洗干净, 吃完. Phủ định dùng 没 trước động từ, không dùng 不.

Bổ ngữ xu hướng cho biết hướng hành động so với người nói: 来 là lại gần, 去 là ra xa (带来, 带去), rồi thêm 上/下/进/出/起/过/回/开 — 爬上, 拿出, 打开. Nơi chốn nằm giữa động từ và 来/去: 回房间来, không phải 回来房间.

Bổ ngữ trạng thái là động từ + 得 + tính từ, dùng để nhận xét hành động làm tốt hay dở: 跑得很快, 玩儿得很高兴. Bổ ngữ số lượng đếm số lần bằng 次/遍/下儿 (去过一次, 休息一下儿), hoặc nêu mức chênh sau tính từ khi so sánh (大两岁, 凉快一点儿).

Trạng thái của hành động: từng làm, còn đang, sắp xảy ra

Tiếng Trung không chia thì, nó gắn trợ từ sau động từ. 过 (guo) là thể trải nghiệm: chủ ngữ + động từ + 过 + số lần/tân ngữ, phủ định là 没⋯⋯过 và vẫn giữ 过 (我没吃过饺子). Còn 了 chỉ việc đã hoàn thành — 我吃了饺子 là đã ăn xong, 我吃过饺子 là từng ăn.

着 (zhe) là thể tiếp diễn, đứng ngay sau động từ, nói trạng thái còn duy trì (门关着) hoặc hành động đang diễn ra, thường thêm 呢 cuối câu (外边下着雪呢). Phủ định dùng 没: tả trạng thái thì giữ 着 (灯没亮着), tả hành động thì bỏ 着 (外边没下雪).

Việc sắp xảy ra dùng 要/快要/就要 + động từ + 了, chữ 了 cuối câu là bắt buộc. 要⋯⋯了 và 快要⋯⋯了 không đi với mốc thời gian cụ thể, chỉ 就要⋯⋯了 mới đi được — 明天就要考试了, không nói 明天快要考试了. Muốn nhắc "đã đến lúc" thì dùng 该⋯⋯了.

Giới từ: cụm chỉ hướng và đối tượng đứng trước động từ

Đây là điểm lệch trật tự lớn nhất giữa hai tiếng. Tiếng Việt nói "nói với anh ấy", "gọi điện cho bạn gái" — phần bổ nghĩa đi sau động từ; tiếng Trung đưa cả cụm giới từ lên trước động từ: 对他说, 给女朋友打电话.

Kiểu câu đặc biệt phải nắm ở bậc 2

Câu tồn tại tả có gì ở đâu, nơi chốn bắt buộc đứng đầu: nơi chốn + 有 hoặc nơi chốn + động từ + 着, rồi tới cụm số lượng và danh từ. Câu liên động đặt hai động từ của cùng một người liền nhau theo trình tự thời gian, không chèn 和 (他开门出去了). Câu vị ngữ danh từ lược 是 khi nói giờ, ngày, thời tiết — 明天星期五.

So sánh có bốn công thức: A 比 B + tính từ + mức chênh (大两岁), A 比 B + 更/还 + tính từ khi nhấn vượt trội, A 不如 B (+ tính từ) khi A kém hơn, A 跟 B 一样/相同 (+ tính từ) khi bằng nhau. Tính từ luôn đứng sau 一样 (一样高).

Hai mẫu còn lại hay ra trong đề. 是 + phần nhấn mạnh + động từ + 的 dùng cho việc đã xảy ra, làm nổi bật thời gian, địa điểm, cách thức hay người làm, và 的 cuối câu không được bỏ. Câu hai tân ngữ có thứ tự cố định người nhận trước, vật sau — 我给妹妹一本书, 姐姐送给我一个手机.

Câu ghép và bốn cách hỏi mới

Tám loại câu ghép của bậc 2 đều viết được mà không cần từ nối, nhưng văn viết và đề thi luôn dùng cặp. Khác tiếng Việt và tiếng Anh, tiếng Trung dùng cả hai nửa của cặp mới tự nhiên.

• Tiếp nối: 先⋯⋯，再/然后⋯⋯ — 你先去超市买东西，再回家.
• Tăng tiến: 不但⋯⋯，而且/还⋯⋯ — 她不但会说中文，而且说得很好.
• Lựa chọn: （是）⋯⋯，还是⋯⋯ — 你是坐火车来的，还是坐飞机来的？
• Chuyển ý: 虽然⋯⋯，但是/可是/不过⋯⋯ — 那个公园虽然不大，但是非常漂亮.
• Giả thiết: 如果⋯⋯，就⋯⋯ hoặc ⋯⋯的话，就⋯⋯.
• Điều kiện: 只要⋯⋯，就⋯⋯ — chỉ cần đủ một điều kiện là có kết quả.
• Nhân quả: 因为⋯⋯，所以⋯⋯ — 因为明天有考试，所以我想早一点儿睡觉.
• Rút gọn: 一⋯⋯就⋯⋯ — việc sau xảy ra ngay (我一喝酒就脸红).

Ngoài 吗 của bậc 1, bậc 2 thêm bốn kiểu hỏi: dán 好吗/可以吗/行吗/怎么样 sau lời đề nghị để xin đồng ý; 是不是 để xác nhận phỏng đoán; 吧 cuối câu khi đã đoán gần đúng (您是经理吧？); 呢 để hỏi rút gọn (你呢？). Cả bốn không dùng chung với 吗. Ba khuôn khẩu ngữ nên học nguyên khối: 还是⋯⋯吧, 又⋯⋯又⋯⋯ (又好吃又便宜) và 越来越 — sau 越来越 không thêm 很.

Bảng đối chiếu những cặp dễ lẫn